PL EN
Wydawnictwo
WSGE
Wyższa Szkoła Gospodarki
Euroregionalnej
im. Alcide De Gasperi
ROZDZIAŁ KSIĄŻKI (22-57)
Autorytet czy może władza – u podstaw nieporozumień, uproszczeń i mistyfikacji
 
Więcej
Ukryj
1
Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach
 
 
SŁOWA KLUCZOWE
STRESZCZENIE
Mimo szerokiego społecznie występowania i zastosowania pojęcie autorytetu pozostaje niejednoznaczne, jest różnie postrzegane, rozumiane, interpretowane. Główną tego przyczyną jest utożsamianie autorytetu z władzą. Artykuł poddaje rewizji niektóre ujęcia istoty autorytetu, zwłaszcza te bliskie utożsamiania go z surową dyscypliną, ujarzmiającą dominacją i zajmowaniem pozycji sformalizowanych. Szczególnej analizie poddane zostały wyznaczniki odmienności władzy i autorytetu. Autorytet został również skonfrontowany i wyraźnie odróżniony od autorytaryzmu. Na tle podmiotowo-atrybutywnej interpretacji autorytetu zaprezentowana została także własna koncepcja o charakterze relacyjnym, dwupodmiotowym oraz wyszczególniono fundamentalne wartości-podwaliny autorytetu (szacunek, poważanie, zaufanie, podporządkowanie, inspiracja, naśladownictwo itp.). Poza definicją analizie poddane zostały także cechy konstytutywne relacji autorytetu – świadomościowy charakter, dwupodmiotowość relacji (podmiot uznawany i podmiot uznający), a jednocześnie różnopoziomowość (hierarchiczność) pozycji społecznych jego stron, gotowość do podporządkowania się wraz z rzeczywistym, niewymuszonym podporządkowaniem, dwojaki rodzaj źródeł autorytetu (osobowe oraz strukturalne walory podmiotu uznawanego i sposób ich postrzegania, odbioru, wartościowania przez podmiot uznający) itp.
 
REFERENCJE (77)
1.
Adorno, T. i in. (1950). The Authoritarian Personality. New York: Harper & Row.
 
2.
Aleksander, T. (2002). Geneza i cechy współczesnych autorytetów polskich. w: B. Gołębiowski (red.), Autorytety polskie. Łomża: Oficyna Wydawnicza „Stopka”.
 
3.
Arendt, H. (1994). Co to jest autorytet. w: H. Arendt, Między czasem minionym a przyszłym. Warszawa: Aletheia.
 
4.
Bachrach, P. i Baratz, S. M. (1970). Power and Poverty. Theory and Practice. New York: Oxford University Press.
 
5.
Baszkiewicz, J. (1999). Władza. Wrocław-Warszawa-Kraków: Ossolineum.
 
6.
Bauman, Z. (1962). Zarys socjologii. Zagadnienia i pojęcia. Warszawa: PWN.
 
7.
Bauman, Z. (1996). Socjologia. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
 
8.
Beetham, D. (1995). Legitymizacja władzy. w: J. Szczupaczyński (red.), Władza i społeczeństwo. t. I, Warszawa: Scholar.
 
9.
Bielik-Robson, A. (2001). Krytyka władzy jako strategia legitymizacyjna. w: Wolność i władza, Civitas. Studia z filozofii polityki 5, Warszawa: Collegium Civitas.
 
10.
Biersted, R. (1954). The Problem of Authority. w: M. Berger i in. (red.), Freedom and Control in Modern Society. New York: Van Nostrand.
 
11.
Bocheński, J. M. (1993). Co to jest autorytet. w: J. M. Bocheński, Logika i filozofia. Wybór pism. Warszawa: PWN.
 
12.
Brajowicz, S. M. (1974). Analiza filozoficzna pojęcia „autorytet”. Człowiek i światopogląd 6.
 
13.
Burdeau, G. (1990). Autorité. w: Encyclopedia Universalis. t. III. Paris: Encyclopedia Universalis Editeur.
 
14.
Burns, J. M. (1978). Leadership. New York: Harper & Row.
 
15.
Burns, J. M. (1995). Władza przywódcza. w: J. Szczupaczyński (red.), Władza i społeczeństwo. t. I, Warszawa: Scholar.
 
16.
Canetti, E. (1996). Masa i władza. Warszawa: Czytelnik.
 
17.
Darwall, S. (1995). Human Morality’s Authority. Philosophy and Phenomenological Research 55.
 
18.
Dietrich, M. (red.). (2002). Autorytet uczelni. Warszawa: Wydawnictwo SGGW.
 
19.
Flathman, R. E. (1980). The Practice of Political Authorithy. Chicago: University of Chicago Press.
 
20.
Friedrich, C. J. (1972). Tradition and Authority, New York-WashingtonLondon: Preager Publishers.
 
21.
Fromm, E. (1978). Ucieczka od wolności. Warszawa: Czytelnik.
 
22.
Gadamer, H-G. (2008). Autorytet i wolność krytyczna. w: H-G. Gadamer, Teoria, etyka, edukacja. Warszawa: PWN.
 
23.
Giddens, A. (2004). Socjologia. Warszawa: PWN.
 
24.
Goćkowski, J. (1998). Autorytet. w: Encyklopedia socjologii, t. I. Warszawa: Oficyna Naukowa.
 
25.
Hallowell, J. (1993). Moralne podstawy demokracji. Warszawa PWN:.
 
26.
Hampton, J. (1998). The Authority of Reason. Cambridge: CUP.
 
27.
Hindess, B. (1999). Filozofie władzy. Warszawa: PWN.
 
28.
Jagiełło, J. (red.). (2008). O autorytecie. W poszukiwaniu punktu odniesienia. Kraków: Znak.
 
29.
Jarmoszko, S. (2008). Agresja a przemoc – dylematy interpretacyjne. Artes Liberales 1/2 (4/5).
 
30.
Jarmoszko, S. (2010). Autorytet. Kontrowersje i aksjomaty. Warszawa: Oficyna ASPRA-JR.
 
31.
Kejzerow, N. M. (1976). Władza i autorytet. Warszawa: PWN.
 
32.
Kelman, H. C. i Hamilton, V. L. (1989). Crimes of Obedience. Toward a Social Psychology of Authority and Responsibility. New Haven-London: Yale University Press.
 
33.
Koralewicz, J. (1987). Autorytaryzm, lęk, konformizm. Wrocław: Ossolineum.
 
34.
Krasnodębski, Z. (1998). Autorytaryzm. w: Encyklopedia socjologii. t. I. Warszawa: Oficyna Naukowa.
 
35.
Lasswell, H. D. i Kaplan, A. (1950). Power and Society: A Framework for Political Inquiry. New Haven: Yale University Press.
 
36.
Łobocki, M. (1994). Autorytet w wychowaniu. Problemy OpiekuńczoWychowawcze 9.
 
37.
Marcińczyk, B. (1988). Autorytet osobowy jako ważna wartość w kontaktach międzyludzkich. w: Z. Oleszkiewicz, Z. Zaborowski (red.), Problemy samoświadomości, samowiedzy i interakcje między nauczycielem a uczniami. Warszawa: Instytut Kształcenia Nauczycieli.
 
38.
Marcińczyk, B. (1991). Autorytet osobowy: geneza, i funkcje regulacyjne. Katowice: Wydawnictwo UŚ.
 
39.
McMahon, C. (1994). Authority and Democracy. Princeton: Princeton University Press.
 
40.
Merton, R. (1982). Teoria socjologiczna i struktura społeczna. Warszawa: PWN.
 
41.
Mikołejko, A. (1991). Poza autorytetem? Społeczeństwo polskie w sytuacji anomii. Warszawa: KeyTex.
 
42.
Nisbet, R. A. (1974). Zmierzch autorytetu?. Więź 1.
 
43.
Ossowski, S. (1986). O strukturze społecznej. Warszawa: PWN.
 
44.
Pałecki, K. (1988). Prawo, polityka, władza. Warszawa: Universitas.
 
45.
Pieter, J. (2004). Słownik psychologiczny. Katowice: JMP Ltd.
 
46.
Raczkowska, J. (1999). Kłopoty z autorytetem. Problemy opiekuńczo-wychowawcze 1.
 
47.
Raz, J. (red.). (1990). Authority. New York: New York University Press.
 
48.
Russell, B. (1977). Authority and the Individual. London: Unwin Paperback.
 
49.
Russell, B. (2001). Władza. Nowa analiza społeczna. Warszawa: KiW.
 
50.
Ricoeur, P. (1999). Paradoks autorytetu. w: K. Michalski (red.), Oświecenie dzisiaj. Rozmowy w Castel Gandolfo. Kraków: Znak.
 
51.
Sabor, A. (2001). Zmierzch autorytetów?. Znak 8.
 
52.
Sartori, G. (1998). Teoria demokracji. Warszawa: PWN.
 
53.
Sennett, R. (1981). Authority. New York: Vintage Books.
 
54.
Sieradzan, J. (red.). (2009). Mit autorytetu – autorytet mitu. Białystok: Wydawnictwo UwB.
 
55.
Simmel, G. (2005). Socjologia. Warszawa: PWN.
 
56.
Skarga, B. (2004). Co nam po autorytetach. Tygodnik Powszechny 7.
 
57.
Skarga, B. (2007). Człowiek to nie jest piękne zwierzę. Kraków: Znak.
 
58.
Stampe, D. (1987). The Authority of Desire. Philosophical Review 96.
 
59.
Stróżewski, W. (1992). Mała fenomenologia autorytetu. w: W. Stróżewski, W kręgu wartości, Kraków: Znak.
 
60.
Sussman, D. (2003). The Authority of Humanity. Ethics 113.
 
61.
Szacki, J. (1995). Pojęcie autorytetu. Nauka 4.
 
62.
Szczepański, J. (1980). Autorytet w nauce. w: P. Rybicki, J. Goćkowski (red.), Autorytet w nauce. Warszawa-Wrocław: Ossolineum.
 
63.
Szczepański, J. (1996). Władza - Polityka – Indywidualność. w: A. JasińskaKania, J. Raciborski (red.), Naród, władza, społeczeństwo. Warszawa: Scholar.
 
64.
Sztompka, P. (2002). Socjologia. Analiza społeczeństwa. Kraków: Znak.
 
65.
Tönnies, F. (1988). Wspólnota i stowarzyszenie. Warszawa: PWN.
 
66.
Udoidem, S. I. (1988). Authority and the Common Good in Social and Political Philosophy. Lanham-New York-London: University Press of America.
 
67.
Weber, M. (1975). Trzy czyste typy prawomocnego panowania. w: W. Derczyński, A. Jasińska-Kania, J. Szacki (red.), Elementy teorii socjologicznych. Warszawa: PWN.
 
68.
Węgrzecki, J. (2011). Wpływ, autorytet, dominacja. Teorie władzy i ich struktura. Warszawa: Wydawnictwo UKSW.
 
69.
Wiatr, J. J. (1980). Socjologia stosunków politycznych. Warszawa: PWN.
 
70.
Witkowski, L. (2009). Wyzwania autorytetu w praktyce społecznej i kulturze symbolicznej. Kraków: Impuls.
 
71.
Witkowski, L. (2011). Historie autorytetu wobec kultury i edukacji. Kraków:.
 
72.
Impuls.
 
73.
Wróbel, Sz. (2002). Władza i rozum. Studia rozwojowe krytycznej teorii społecznej. Poznań: Wydawnictwo UAM.
 
74.
Zieleniewski, J. (1982). Organizacja zespołów ludzkich. Warszawa: PWN.
 
75.
Ziółkowski, J. (2007). Socjotechnika autorytetu politycznego. Warszawa: Oficyna ASPRA-JR.
 
76.
Ziółkowski, J. (2012). Autorytet polityczny. Geneza, ewolucja, symptomy kryzysu. Warszawa: Elipsa.
 
77.
Żywczok, A. (2006). Odmiany autorytetu pedagogicznego (autorytety i pseudoautorytety w wychowaniu człowieka). Kwartalnik Pedagogiczny 1.
 
Journals System - logo
Scroll to top