Współczesna geopolityka coraz silniej wpływa na funkcjonowanie gospodarki światowej, a decyzje ekonomiczne są w coraz większym stopniu podporządkowywane interesom politycznym i strategicznym państw. Można wręcz mówić o stopniowym zastępowaniu dominującego przez ostatnie dekady paradygmatu globalizacji przez geopolityczne podejście do relacji międzynarodowych. Tradycyjnie geopolityka koncentrowała się na znaczeniu położenia geograficznego, granic państw, szlaków morskich oraz obszarów o znaczeniu strategicznym. Współcześnie jej zakres został znacznie rozszerzony i obejmuje również zależności gospodarcze, finansowe i technologiczne. Szczególnego znaczenia nabrała geoeconomia, która wykorzystuje instrumenty ekonomiczne do realizacji celów politycznych i geopolitycznych. Ostatnie lata charakteryzują się wyjątkową niestabilnością wynikającą z nakładających się kryzysów: pandemii, wysokiej inflacji, kryzysu kosztów życia, konfliktów zbrojnych oraz rosnących napięć handlowych. Jednocześnie świat doświadcza głębokich przemian demograficznych, środowiskowych i technologicznych, w tym dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji i finansów cyfrowych. Procesom tym towarzyszy przechodzenie od dotychczasowego ładu międzynarodowego w kierunku bardziej fragmentarycznego i wielobiegunowego systemu, w którym szczególne znaczenie ma rywalizacja gospodarcza i technologiczna Stanów Zjednoczonych i Chin. Realizacja celów geopolitycznych i geoekonomicznych odbywa się m.in. poprzez sankcje, ograniczenia handlowe, embarga oraz kontrolę eksportu i importu. Instrumenty te wpływają zarówno na gospodarki państw, jak i na funkcjonowanie przedsiębiorstw, ograniczając dostęp do rynków, surowców, technologii i kapitału. Wzajemne powiązania gospodarcze sprawiają jednak, że działania te mają często charakter obustronny i generują koszty również dla państw stosujących ograniczenia. W konsekwencji rosnący wpływ decyzji politycznych na gospodarkę i działalność przedsiębiorstw prowadzi do zasadniczego pytania o granice funkcjonowania współczesnej gospodarki rynkowej.